Tháng 6 sôi động: Vietnam Rise tham gia đối thoại toàn cầu về tự do ngôn luận, quyền kỹ thuật số và vai trò lãnh đạo của thanh niên
Tháng 6 này đánh dấu một giai đoạn hoạt động sôi nổi của Vietnam Rise trên cả bình diện khu vực lẫn toàn cầu. Đội ngũ Rise liên tục tham gia nhiều diễn đàn quốc tế về tự do ngôn luận, quyền kỹ thuật số và sự tham gia của thanh niên trong đời sống chính trị.
"Những nhà hoạt động đang gặp nhiều nguy hiểm khi phải đối mặt với việc các nhà cầm quyền sử dụng công nghệ để đàn áp tiếng nói bất đồng, trong khi các tập đoàn công nghệ lớn lại thu lợi từ môi trường đó". Bà Irene Khan (Báo cáo viên Đặc biệt của Liên Hợp Quốc về Quyền tự do quan điểm và biểu đạt) nhấn mạnh.
Những thách thức này cũng được phản ánh qua các trường hợp mà dịch vụ Hỗ trợ Xử lý Sự cố Mạng (Helpdesk) của Vietnam Rise ghi nhận trong thời gian gần đây. Bao gồm những "kiểm duyệt” bất thường, gỡ bài đăng, vô hiệu hoá tài khoản mạng xã hội, hack tài khoản, tấn công mạng và tịch thu thiết bị của các nhà hoạt động người Việt.
Thúc đẩy quyền tự do ngôn luận
Để vận động thúc đẩy quyền tự do ngôn luận, cán bộ chương trình của Vietnam Rise đã tham gia với vai trò điều phối viên tại Diễn đàn Biểu đạt Thế giới (World Expression Forum – WEXFO). Diễn đàn này tập trung vào chủ đề “tự do bất đồng quan điểm”, song song với đó là chương trình dành cho những thanh niên muốn thúc đẩy quyền tự do ngôn luận.
Diễn ra từ 1-3/6/2026, WEXFO đã quy tụ nhiều chuyên gia nổi tiếng thế giới như Maria Ressa (Nobel Hòa bình 2021), nhà báo kiêm nhà làm phim Louis Theroux, cùng Megan Phelps-Roper để thảo luận về vấn đề đối thoại chính trị trong bối cảnh nhiều quốc gia đang có xu hướng tập trung quyền lực (chuyên chế hoá).
Cùng với những cựu học viên của chương trình thanh niên WEXFO, cán bộ chương trình của Vietnam Rise đã hỗ trợ điều phối nhiều buổi gặp mặt dành cho các nhà lãnh đạo trẻ. Đồng thời dẫn dắt một cuộc tọa đàm về tình hình xuất bản hiện nay, cũng như cách các nhà xuất bản có thể hỗ trợ tốt hơn cho những tiếng nói trẻ tuổi chịu nhiều thiệt thòi. Hiệp hội Xuất bản Quốc tế và Hội chợ Sách Frankfurt là đơn vị tổ chức tọa đàm này, và tổng hợp các kết quả thảo luận để xây dựng một mạng lưới dành cho các cây bút trẻ.
Xây dựng khả năng ứng phó trước các mối đe dọa trực tuyến
Ngay sau WEXFO, Vietnam Rise tiếp tục tham dự DRAPAC, một hội nghị về quyền kỹ thuật số, nơi tôn vinh và kết nối các nhà hoạt động đến từ Đông Nam Á. Chủ đề năm nay là “Xây dựng tài sản chung: Mở rộng các nguồn lực tập thể cho tương lai kỹ thuật số của chúng ta”. Đây cũng là trọng tâm của Vietnam Rise về việc xây dựng các phong trào xã hội bền vững trong bối cảnh nguồn lực ngày càng suy giảm, sau khi USAID và nhiều tổ chức tài trợ phi lợi nhuận khác chấm dứt hoạt động hoặc cắt giảm hỗ trợ.
Vietnam Rise cũng phối hợp với Mindcare Club, một phòng khám sức khỏe tâm thần trực tuyến tại Philippines, cùng tổ chức hội thảo học tập đồng đẳng với chủ đề “Trao đổi ngang hàng: Xây dựng khả năng phục hồi tinh thần của các nhà hoạt động thanh niên trước các mối đe dọa trực tuyến”.
Buổi thảo luận bắt đầu bằng hoạt động chia sẻ ý tưởng về những trải nghiệm cá nhân của thanh niên trên không gian mạng cũng như những phương pháp ứng phó của họ. Sau đó, các điều phối viên cùng tổng hợp và phân tích sâu hơn những trải nghiệm được nêu ra.
Những người tham gia đã chia sẻ về các trường hợp quấy rối tình dục và phân biệt đối xử trong môi trường trực tuyến cũng như không gian hoạt động xã hội. Không chỉ là các lời lẽ xúc phạm mang tính giới tính, mà còn cả việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo ra các nội dung khiêu dâm giả mạo nhằm bôi nhọ người khác.
Nhiều người cũng kể lại việc bị bạn bè cô lập vì dám thách thức những chuẩn mực hoặc hiện trạng xã hội. Các giải pháp được chia sẻ bao gồm xây dựng mạng lưới hỗ trợ với những nhà hoạt động có trải nghiệm tương tự, hạn chế thời gian sử dụng mạng xã hội và tăng cường các hoạt động thể chất để giảm mức độ tiếp xúc với môi trường trực tuyến.
Đưa tiếng nói của thanh niên Việt Nam ra thế giới
Khép lại chuỗi hoạt động trong tháng, Vietnam Rise vừa tham gia hội nghị toàn cầu dành cho những chính trị gia trẻ từ Âu Châu, Đài Loan và Đông Nam Á. Tại đây Rise đã chia sẻ về môi trường chính trị khép kín tại Việt Nam cũng như công việc của tổ chức trong việc tăng cường năng lực và trao quyền cho xã hội dân sự, tại hội nghị toàn cầu dành cho các nhà lãnh đạo trẻ.
Hội nghị là dịp để các nhà lãnh đạo từ nhiều bối cảnh khác nhau gặp gỡ và trao đổi kinh nghiệm. Cùng chia sẻ về những thách thức riêng trong quá trình bảo đảm tiếng nói của thanh niên được lắng nghe và tôn trọng. Đồng thời, các đại biểu cũng thảo luận về việc tạo không gian để thanh niên tổ chức hoạt động trong những môi trường chính trị có mức độ cởi mở/khép kín khác nhau.
Vietnam Rise sẽ tiếp tục các cuộc đối thoại được khởi xướng tại những hội nghị này thông qua Liên hoan Phong trào Xã hội (SMF) thường niên của mình, cũng như thúc đẩy các sáng kiến và nhiều hoạt động hợp tác khác trong tương lai.
Vietnam Rise